|
Tanım: Pozitif tam bölenleri sadece 1 ve kendisi olan,
1'den büyük doğal sayılara asal sayı denir.
Dikkat: Tanım gereği 1 asal sayı değildir.
2 bilinen en küçük ve tek çift asal sayıdır.
Bilinen En Büyük Asal Sayı:

bilinen en büyük asal sayıdır ve 6320430 basamağı vardır!
(Aralık 2003 itibari ile)
Kaç Tane Asal Sayı Var?
Kendisinden ve birden başka hiçbir tamsayıya
bölünemeyen sayılara asal sayı deriz. Örneğin 2, 3, 5, 7, 11,
13, 17, 19, 23, 29, 31 asal sayılardır. Öte yandan 1 sayısı
matematikçilerden başka kimsenin anlamadığı nedenlerden dolayı
asal kabul edilmez. Asal sayıların listesini çıkarmaya
başladığınız zaman listedeki sayıların arasının genellikle
açılmaya başladığını görürsünüz. Örneğin 1 ile 100 arasında
yirmi beş asal sayı varken 100 ile 200 arasında yirmi bir asal
vardır. Daha büyük aralıklara bakarsak örneğin 1 ile 1 milyon
arasında 78498 asal sayı varken 10 milyon ile 11 milyon arasında
61938 asal vardır. Buna bakarak asalların azaldığını ve giderek
yok olacağını düşünebilirsiniz. Bu durumda doğal olarak en büyük
asal sayı hangisidir, diye bir soru sorabilirsiniz. İşte 2000
yıl önce Öklid bu soruya çok şık bir cevap vermiştir. Öklid en
büyük asal diye bir sayının olmadığını, asal sayılar listesinin
sonsuz olduğunu iddia etmiştir. Bir an için Öklid asal sayılar
listesinin sonlu olduğunu kabul eder.
Buna göre p1 < p2 < ... < pn elimizdeki bütün asallar
olsun. Şimdi K=p1.p2 ... pn + 1 sayısını düşünelim. Bu sayı
elimizdeki asal sayılar listesindeki her asaldan farklıdır. Var
olan tüm asallar bu listede olduğuna ve K sayısı bu listede
olmadığına göre K sayısı asal değildir. Öyleyse elimizdeki
listedeki asallardan en az biri tarafından bölünmeli. Oysa K
sayısı bu asallardan hiç birine bölünmez. Örneğin K= 1 + p1. (p2
... pn) şeklinde yazıldığı için p1 asalına böldüğümüz zaman 1
artar. Aynı nedenle diğer asallara da bölünmez. Bir çelişkiye
vardık. Asal sayıların sonlu sayıda bulunduğunu varsayınca açık
bir çelişki elde ediyoruz. Demek ki asal sayılardan sonsuz tane
var. Bu kadar basit.
Şimdi bu duruma itiraz edebilirsiniz. Bu elde ettiğimiz
K sayısını da listeye ekleseydik çelişkiden kurtulur muyduk?
Dikkat ederseniz çelişkiyi elde etmemizin nedeni K sayısının
listede olup olmamasından çok listede yalnızca sonlu sayıda asal
olmasıydı. Eğer listede sonlu sayıda asal olmasaydı onları
birbiriyle çarpıp 1 ekleyerek bir K sayısı elde edemez ve
çelişki bulamazdık. Çelişki K sayısından değil, asalların
listesinin sonlu varsayılmasından doğdu. Asal sayılarla oynamak
büyük bir zevk kaynağıdır. Örneğin her n sayısıyla 2n sayısı
arasında mutlaka bir asal olduğunu gösterebilir misiniz? Bu
bilinen bir sonuçtur ama ispatı biraz çetrefilidir. Ya da üçten
büyük her çift sayının iki asalın toplamı olarak
yazılabileceğini gösterebilir misiniz? Bu Goldbach önermesi
olarak tanınır ve hala doğru olup olmadığı bilinmemektedir.
Ölümlü insanların bugüne kadar deneyebildikleri her çift sayı
için önermenin doğru çıktığını söylemeye gerek yok... Ama ya
henüz deneyemediğimiz büyüklükteki bir çift sayı için
yanlışsa...
|